Hieronder informatie en tekst over een aantal hoofddeksels.
een bijdrage van Fred Sint, waarvoor dank.
Helmhoeden ( piekhelmen )
De Kolbak
De pet.
De kwartiermuts m1894-1905
De Helm hoeden van het voormalig KNIL ( piekhelmen )
Al vanaf de begin van de jaren 1880 zien we verscheidende artikelen in het
Indisch Militair Tydschrift verschijnen(de spreekbuis van het KNIL militaire
corps) die - voor wat betreft de hoofdeksels die tot dan toe werden
gedragen -de nodige kritiek liet horen! Het duurde echter nog enige jaren
voordat een commissie werd samengesteld die de nodige veranderingen
voorstelde die in 1885 werden ingevoerd.
Ingevoerd werd een Helmhoed naar Engels model voor manschappen en
onderofficieren!
Deze was voorzien van blauwe serge stof, met een lederen kinketting voorzien
van twee grote messing leeuwen aan de zijkant om deze lederen stormketting
te bevestigen! Voorop de helmhoed bevond zich een koperen plaat voorzien van
het Indische rijkswapen met daarachter een stukje oranje geverfde leer.
Op de top bevond zich een gebeeld houwde messing messing leeuw eveneens van
messing die in klein tenue er af geschroefd kom worden! Zodat alleen een
sluitdop van messing overbleef.
Deze is onveranderd doorgedragen tot 1894 toen de Leeuw veranderd werd in
een staande piek. Eveneens los te schroeven.
Tevens werd in 1894 aan de officieren eveneens een helmhoed uitgereikt,!
Deze was van veel betere kwaliteit, en meestal van zwarte zijde of katoen
gemaakt! De helmleeuwtjes waren van het medaillon type, en de kinketting was
van geschakelde messing ringen. Tevens werd de sluitdop voorzien van enige
opgelegde eiketakken van messing., en het achtergrondje van leer was nu van
geplooide oranje stof.
Voor de hoofdofficieren kwam hier in 1896 al verandering in toen de opstaande
naden werden voorzien van biezen van goud of zilver draad, al naar gelang
het onderdeel van de drager..Het is dus niet zo dat dit een uitmonstering
was van Generaals, maar alle hoofdofficieren hadden dit.!
Tevens was in 1894 een zelfde helmhoed ingevoerd voor officieren om te
dragen bij de witte Attilla.Deze was precies eender als de zwarte maar nu
geheel van wit Russich linnen of katoen gemaakt.!
Een collega verzamelaar in ruste vult aan:
De manschappenhelm had een open helmplaat. De eerste manschappen hadden een totaal gesloten plaat, aleen de orange rozet werd er met verf opgeschilderd.
De eerste helmhoed voor de manschappen was van een ander model dan de helm uit 1891.Hij was laag en van geperst vilt. In grote tenue de leeuw ( die werd niet geschroefd maar zat door middel van een beugeltje vast).
In kleine tenue een serge dop met luchtgaten.
Pas bij het nieuwe model 1891 kwam de koperen piek en de koperen dop in klein tenue. Tijdens gevechtsactie's ging alles er af op de leeuwkoppen na die dan zwart werden gemaakt.
DE KOLBAK VAN HET KNIL
Een geliefd hoofdeksel bij het Nederlandse leger, en natuurlijk ontkwam het KNIL er ook niet aan om dit hoofdeksel te dragen. Zij het dat deze alleen maar werd ingevoerd voor een categorie militairen. Namelijk de opperofficieren van het KNIL. Gedragen tijdens parades en officiele gelegenheden.
Ingevoerd in 1856 en sindsdien onveranderd gedragen tot 1942.
Omschrijving volgens het Koninklijk besluit van 1909:
"Kolbak, van zwart geverfd berenvel (castor)van voren hoog 20cm, van achteren 23cm, van boven in middellijn 23cm, de bodem van zwart verlakt leder, ter diepte van 4,4 cm, waarin een ponceaurode lakense zak met gouden biezen en een mat gouden kwast van bouillons.
De zak wordt in de bovenrand vastgemaakt en hangt ter rechterzijde af.
Een ovaalronde kokarde van oranje zijde, omgeven met 5 rijen gouden pailetten, daarboven een tulp van verguld metaal, waarin een aigrette ter lengte van 17cm.
Ketting van mat verguld metaal, die aan haken, mede van verguld metaal-en van onderen aan beide zijden van de kolbak geplaatst-wordt bevestigd.
Kolbaksnoeren van massief verguld zilverdraad, Aan beide zijden van het hoofdeksels bevestigd aan een ring van verguld metaal en de uiteinden der snoeren van de pelsknoop op de borst der attilla."
Dit dus volgens de officiele besluiten, wat opvalt is dat deze kolbak niets meer en minder is dan de gewone Huzaren kolbak van het Nederlandse leger, behalve dan enige verschillen in garnituur.
Aardig is wel te vermelden dat de kolbaksnoeren van verguld zilver zijn en niet van goud, heb veel verzamelaars pogingen zien doen om dit te veranderen(niet meer doen dus)
Er is echter een probleem: De foto's die ik ken van dit hoofddeksel laten een kolbak zien die vele malen hoger is dan de vermelde 20 cm, en dat is dus niet conform de voorschriften, en eerlijk gezegd is mij dit ook een raadsel. Feit is echter wel dat ook in Nederlandsch Indie het "buitenmodel" geen onbekend verschijnsel was. Ook kende de Genraals kolbak geen leeuwtjes om de ketting, dit waren simpele haken van mat verguld metaal.
Rest mij nog te vermelden dat de kolbak van de generale staf in Indie onbekend was.
